آداب ميهمانى الهى را مى‏توان به سه دسته تقسيم كرد:

1- آدابى كه توجه و پايبندى به آنها، شرط حتمى براى ورود به ميهمانى الهى است. اين دسته، عبارت است از پرهيز از مفطِرات روزه¹ به قصد قربت .

جايگاه بررسى اين دسته از آداب(احكام)، فقه است و چون «رساله‏ هاى عمليّه» آنها را به نحو مبسوط بيان كرده‏اند، نيازى به طرح تفصيلى اين مباحث در اين مجموعه نيست .

2- آدابى كه رعايت آنها، شرط ضرورى براى بهره‏ بردارى انسان از اين ضيافت الهى در جهت تجديد حيات معنوى خويش و رسيدن به تكامل روحى است .

آنچه جامع همه آداب اين دسته است، پرهيز از محرّمات الهى است. از اين رو، در گزارش خطبه معروفى كه پيامبر (صل الله‏ عليه ‏و‏آله) در آستانه ماه رمضان فرمود، آمده است كه امام على (عليه‏السلام) در اثناى آن پرسيد:

يا رَسولَ اللهِ، ما أفضَلُ الأَعمالِ في هذَا الشَّهرِ؟ اى پيامبر خدا! بهترينِ كارها در اين ماه چيست؟

پيامبر خدا پاسخ داد:

الوَرَعُ عَن مَحارِمِ اللهِ²؛ «پرهيز از محرّمات الهى.»

در تبيين پاسخ پيامبر، مى‏توان گفت كه گناهان، آفاتى هستند كه حيات معنوى انسان را تهديد مى‏ كنند و مانع شكوفايى آن مى‏شوند.

از اين رو ، با وجود گناهان ـ كه مانع رشد معنوى انسان‏اند ـ روزه هرگز نمى ‏تواند موجب تحوّل معنوى در انسان شود. بنابراين، روزه‏دارِ مبتلا به آفت گناه، از روزه‏اش بهره نمى‏برد و به تعبير پيامبر خدا:

رُبَّ صائِمٍ حَظُّهُ مِن صِيامِهِ الجوعُ وَ العَطَشُ، و رُبَّ قائِمٍ حَظُّهُ مِن قِيامِهِ السَّهَرُ³

چه بسا روزه‏دارى كه بهره‏اش از روزه خويش، گرسنگى و تشنگى است و چه بسا نمازخوانى كه بهره‏اش از سحرخيزى، بيدار ماندن است!

امام على (عليه‏السلام) نيز در اين زمينه مى‏ فرمايد:

كَم مِن صائِمٍ لَيسَ لَهُ مِن صِيامِهِ إلاَّ الجوعُ وَ الظَّمَأُ ، و كَم مِن قائِمٍ لَيسَ لَهُ مِن قِيامِهِ إلاَّ السَّهَرُ و العَناءُ ، حَبَّذا نَومُ الأَكياسِ و إفطارُهُم⁴

چه بسا روزه‏دارى كه از روزه‏اش جز گرسنگى و تشنگى، بهره‏اى ندارد و چه بسا نمازخوانى كه از نمازش جز بيدارى و رنج، بهره‏اى نمى‏برد . خوشا خواب و خوراكِ خردمندان هوشيار!⁵

بنابراين، پرهيز از مفطِرات روزه، شرط ورود به ميهمانى الهى است و پرهيز از گناهان، شرط بهره ‏ورى از بركات آن .

3- آدابى كه مراعات آنها، شرط رسيدن به بهره‏ ورى كامل از ميهمانى الهى است. اگر از بخش سوم، باب اوّل را استثنا كنيم، ابواب ديگر اين بخش به اين دسته از آداب مى‏پردازند. تلاش شده تا همه عناصرى كه در متون و منابع اسلامى، به تحقّق اين نوع بهره‏ورى از ميهمانى الهى نقش دارند، گردآورى شوند؛ ليكن بايد توجه داشت كه اينها آداب استحبابى‏اند و هر كس مى‏تواند به اندازه توان و حال و فرصتى كه دارد، از آنها بهره‏مند گردد.

برگرفته از کتاب ماه خدا، محمدي ري شهري

1- مفطِرات روزه، عبارت‏اند از: خوردن و آشاميدن، جِماع (آميزش)، استمنا، دروغ بستن به خدا و پيامبر (صل الله‏عليه‏و‏آله) و امامان معصوم(عليهم‏السلام)، رساندن غبار غليظ به حلق، فرو بردن تمام سر در آب، باقى ماندن بر حال جنابت يا حيض يا نفاس تا اذان صبح، اماله كردن با چيزهاى روان، قى كردن عمدى .

2- براى آگاهى از متن كامل حديث و منابع آن ر . ك : ص 160 ح 218 و ص 244 ح 263 .

3- الأمالى، طوسى، 166/ 277، فضائل الأشهر الثلاثة، 144/158، بحارالأنوار، 96/ 289/4؛ سنن ابن ماجة، 1/539/1690، سنن الدارمى، 2/757/2620، مسند ابن حنبل، 3/307/8865، السنن الكبرى، 4/ 449 / 8313 ، المعجم الكبير، 12/292/13413، كنز العمّال، 3/473/7490 و 7491 .

4- نهج البلاغة، حكمت 145، خصائص الأئمة عليهم‏السلام، 104، روضة الواعظين، 383، بحارالأنوار، 96/ 294/ 22 .

5 - مقصود از «هوشياران» در اين جا، عالمان عارف‏اند؛ چرا كه عبادت آنان، با عقايد صحيحشان، مطابق است (شرح نهج البلاغه، 18/ 334) .

نظرات

نام *
ايميل
وب‌سايت
كد   

ارسال نظر